Buod

Ang hyperglycemia ay ang terminong medikal para sa “high blood sugar level” o labis na dami ng asukal sa dugo. Isa ito sa mga kilalang sintomas ng diabetes at ng mga ibang uri ng sakit sa sistemang endokrina, at kabaligtaran ito ng hypoglycemia (low blood sugar). Hindi ito eksklusibong sintomas ng diabetes sapagkat kahit walang diabetes, maaari ring tumaas ang blood sugar level kung ang pasyente ay may sakit gaya ng pancreatitis, kanser sa lapay, Cushing’s syndrome, at iba pa.

Sa hyperglycemia, maaaring makaranas ang pasyente ng madalas na pag-ihi lalo na tuwing gabi, pagkauhaw, panunuyo ng bibig, madalas na pagkaantok, panghihina, pagbaba ng timbang kahit kain nang kain, mabagal na paggaling ng mga sugat, panlalabo ng paningin, at panunuyo at pangangati ng balat. Masasabi ring may hyperglycemia ang isang pasyente kapag ang kanyang blood sugar level ay nasa dami na hihigit sa 200 mg/dl.

Kadalasang nagkakaroon ng hyperglycemia ang pasyente kapag siya ay kumakain nang napakarami, madalas makaranas ng stress, nagkukulang sa ehersisyo, o umiinom ng ilang uri ng mga gamot. Maaari ring magkaroon ng hyperglycemia kapag ang pasyente ay may diabetes at hindi niya nagagawang uminom ng mga gamot pampababa ng blood sugar level gaya ng insulin. Bukod sa mga nabanggit, maaari ring magkaroon ng hyperglycemia ang isang tao kapag siya ay nagkaroon ng ubo, sipon, trangkaso, o impeksyon. Maaari ring tumaas ang blood sugar level kapag ang isang tao ay nagtamo ng injury o kaya naman ay na-operahan.

Upang bumalik sa normal ang blood sugar level, kailangang baguhin ang diyeta ng pasyente. Maaari ring imungkahi ng doktor sa pasyente na uminom ng maraming tubig at mag-ehersisyo nang madalas. Kung ang blood sugar level ay masyadong mataas, ang pasyente ay nangangailangang bigyan ng insulin.

Kasaysayan

Ang hyperglycemia ay ang pinaka-pangunahing sintomas ng diabetes. Ang diabetes ay isang metabolic disease na kung saan ang katawan ay hindi nakagagawa ng sapat na insulin. Dahil walang sapat na insulin ang katawan, nagkakaroon ang pasyente ng hyperglycemia.

Noon pa man ay lagi ng kaakibat ng diabetes ang hyperglycemia. Bandang 1500 BC, may mga naitala ang mga taga-Ehipto tungkol sa kondisyon na ito. Samantalang si Aretaeus ng Cappadocia naman, isang sinaunang Griyegong doktor, ang nagbuo ng terminong “diabetes.”

Pagsapit ng ika-18 siglo, napag-alaman na nagkakaroon ng glycosuria at hyperglycemia ang mga pasyenteng may diabetes. Ang glycosuria ay ang pagkakaroon ng asukal sa ihi, samantalang ang hyperglycemia ay ang pagkakaroon ng mataas na dami ng asukal sa dugo. Isa sa mga kilalang doktor na nakatuklas ng mga sintomas na ito ay sila Robert Wyatt (1774) at Matthew Dobson (1776).

Upang magamot ang mga sintomas ng diabetes gaya ng hyperglycemia, ang mga sinaunang doktor ay iminumungkahi ang pag-eehersisyo. Noong unang panahon, inirerekomenda ng mga doktor na mangabayo ang pasyente upang mabawasan ang madalas na pag-ihi. Bukod dito, natuklasan din ng mga doktor na nakatutulong ang pagdidiyeta upang hindi tumaas ang blood sugar level.

Sa kasalukuyan, kabilang na rin ang pag-inom o pagturok ng gamot na insulin upang maibsan ang mga sintomas ng diabetes. Nakatutulong ang insulin upang makapasok ang mga asukal sa mismong kalamnan ng katawan at nang hindi ito manatili sa daluyan ng dugo.

Mga Uri

Mayroong dalawang uri ang hyperglycemia. Ito ay ang fasting hyperglycemia at postprandial hyperglycemia. Ang dalawang uring ito ay nangangahulugan na:

  • Fasting hyperglycemia. Ang fasting hyperglycemia ay ang pagkakaroon ng mahigit na 130 mg/dl na blood sugar level pagkatapos hindi kumain at uminom sa loob ng 8 oras.
  • Postprandial hyperglycemia. Ang postprandial hyperglycemia ay kilala rin sa tawag na after-meal hyperglycemia. Sa uring ito, ang pasyente ay mayroong mahigit na 180 mg/dl na blood sugar level dalawang oras matapos kumain. Kadalasan, ang mga taong walang diabetes ay mayroon lamang na 140 mg/dl pababa pagkatapos kumain.

Mga Sanhi

Image Source: www.freepik.com

Iba’t iba ang mga sanhi ng hyperglycemia. Kabilang rito ang mga sumusunod:

  • Diabetes. Ang diabetes ang isa sa mga pangunahing sanhi ng hyperglycemia. Kapag hindi nakagagawa ang katawan ng sapat na insulin, ang asukal ay nananatili lamang sa dugo. Kaya naman kapag sinukat ang blood sugar level ng pasyenteng may diabetes, ito ay mataas.
  • Hindi pagkakaroon ng sapat na insulin. Ang katawan ay maaaring magkaroon ng mababang dami ng insulin lalo na kung ang lapay nito ay may pinsala. Gaya ng nabanggit noong una, hindi lamang diabetes ang maaaring kakitaan ng sintomas na hyperglycemia. Maaari ring magkaroon ng hyperglycemia ang mga pasyenteng may pancreatitis at kanser sa lapay.
  • Naparami ang kinain. Maaari ring magkaroon ng hyperglycemia ang isang tao kapag siya ay naparami ang kinain. Kapag ang mga pagkaing kinain ay mayaman sa carbohydrates at mga taba, maaaring tumaas ang blood sugar level.
  • Hindi palagiang pag-eehersisyo. Kung hindi palagiang nag-eehersisyo ang isang tao, maaaring tumaas ang blood sugar level. Nakatutulong ang pag-eehersisyo upang epektibong magamit ng mga kalamnan ang insulin at glucose sa katawan. Nagsisilbi ring trigger ang pag-eehersisyo upang makapasok ang mga asukal sa loob ng kalamnan at ito ay nagreresulta sa pagbaba ng dami ng asukal sa dugo.
  • Stress. Kapag ang isang tao ay nakaranas ng stress, maaari ring magkaroon ng hyperglycemia. Upang malabanan ang nararamdamang stress, ang katawan ay gumagawa ng iba’t ibang hormones. Dahil dito, maaari ring tumaas ang dami ng asukal sa dugo.
  • Iba’t ibang sakit. Ang pagkakaroon ng iba’t ibang sakit gaya ng ubo, sipon, trangkaso, at impeksiyon ay nagdudulot ng pisikal na stress sa katawan. Dahil dito, maaari itong magdulot ng Babalik lamang ito sa normal kapag gumaling na sa sakit ang isang pasyente.
  • Pagtatamo ng injury. Sa pagtatamo ng injury, maaaring ang ilang mga bahagi ng katawan ay hindi gaanong magampanan nang maayos ang kanilang mga gawain at ito ay maaaring magresulta sa pagtaas ng blood sugar level. Kapag may injury din ang isang tao, hindi nagagamit ng katawan nang maayos ang natural na insulin nito.
  • Na-operahan. Kahit ang layunin ng isang operasyon ay pagalingin ang katawan, ito ay maituturing pa rin na isang sugat. Hangga’t hindi pa gumagaling ang sugat ng katawan mula sa operasyon, ang blood sugar level ay maaaring manatiling mataas.

Sintomas

Image Source: www.freepik.com

Kapag ang pasyente ay nagkaroon ng hyperglycemia, siya ay maaaring makaramdam ng mga sumusunod na sintomas:

  • Madalas na pag-ihi lalo na tuwing gabi
  • Palagiang pagkauhaw
  • Panunuyo ng bibig
  • Madalas na pagkaantok
  • Mabilis na pagkapagod
  • Pagbaba ng timbang kahit kain nang kain
  • Hindi agarang paggaling ng mga sugat
  • Panlalabo ng paningin
  • Panunuyo at pangangati ng balat
  • Pagkakaroon ng mahigit na 200 mg/dl na blood sugar level

Bukod sa mga nabanggit, kung ang hyperglycemia ay hindi agad nalulunasan, maaaring makaranas ang pasyente ng mga sumusunod na sintomas:

  • Biglaang pamamayat
  • Pagkahimatay
  • Madalas na pagkalito
  • Hirap sa paghinga
  • Nahihilo kapag tumatayo
  • Pananakit ng tiyan

Mga Salik sa Panganib

Image Source: www.freepik.com

Ang kahit na sinuman ay maaaring magkaroon ng hyperglycemia. Subalit, maaaring mas tumaas ang posibilidad na magkaroon ng kondisyon na ito ng dahil sa mga sumusunod na salik:

  • Edad. Kung ang isang tao ay tumatanda na, maaaring tumaas ang posibilidad na magkaroon ng hyperglycemia. Sa pagtanda, hindi na gaanong nakakakilos at nakapag-eehersisyo nang maayos ang isang tao kaya naman hindi na nagagamit nang mas epektibo ang insulin sa katawan.
  • Kasaysayan ng hyperglycemia sa pamilya. Maaari ring magkaroon ng hyperglycemia kung mayroong ganitong kondisyon ang ilang miyembro ng pamilya.
  • Hindi malusog na pamumuhay. Kung ang isang tao ay labis ang timbang, naninigarilyo, mataas ang presyon, o hindi nag-eehersisyo, mas mataas ang posibilidad na magkaroon ng Ang hindi pagkakaroon ng malusog na pamumuhay ay nakapipinsala sa iba’t ibang bahagi ng katawan kabilang na ang lapay na kung saan ay ginagawa ang insulin hormone.
  • Pagbubuntis. Sa pagbubuntis, nagkakaroon ng napakaraming pagbabago sa katawan ng isang babae. Kabilang na rito ang paggawa ng mga hormone sa katawan. Maaaring umunti ang paggawa ng lapay ng insulin hormone kaya naman makararanas ang nagbubuntis ng hyperglycemia.

Pag-Iwas

Image Source: www.inc.com

Upang maiwasan ang hyperglycemia, iminumungkahi na gawin ang mga sumusunod na pag-iingat:

  • Kumain lamang ng balanse at masusustansiyang pagkain. Huwag damihan ang kain at iwasan ang mga matatamis at matatabang pagkain.
  • Mag-ehersisyo ng kahit 30 minuto araw-araw upang mapanatili ang tamang timbang at magamit nang epektibo ang insulin sa katawan.
  • Iwasan ang anumang uri ng stress upang hindi tumaas ang dami ng asukal sa dugo.
  • Panatilihing malusog ang katawan at iwasan ang pagkakaroon ng sakit gaya ng ubo, sipon, trangkaso, at impeksiyon.
  • Uminom ng maraming tubig upang mailabas ang sobrang asukal sa katawan.

Ang hyperglycemia ay isang kondisyon na madaling lunasan. Subalit, kung ito ay ipagsasawalang-bahala, maaaring humantong ito sa mas malalang kondisyon gaya ng ketoacidosis (diabetic coma). Sa kondisyong ito, ang gagamitin ng katawan bilang alternatibong enerhiya ay ang fats o mga taba ng katawan kapalit ng glucose. At ito ay maaaring magresulta sa pagkalason ng dugo at panganib sa buhay ng pasyente.

Sanggunian: