Buod

Ang pulmonary stenosis ay isang sakit sa puso na kilala rin sa tawag na pulmonary valve stenosis. Sa sakit na ito, ang pulmonary valve ng puso ay nagkakaroon ng problema. Ang pulmonary valve ay nasa pagitan ng right ventricle at pulmonary artery, at ito ay nagsisilbing pinto sa pagitan ng dalawang mga bahaging ito.

Kapag ang puso ay nasobrahan sa pag tatrabaho, ang pulmonary valve ay maaaring magkaroon ng stenosis o pangangapal at paninigas. Dahil sa pagbabago ng istruktura ng pulmonary valve, nagkakaroon ng paninikip at hindi makadaloy nang maayos ang dugo mula sa right ventricle papuntang pulmonary artery.

Ang pulmonary artery ay ang ugat ng puso na nagdadala ng dugo papunta sa mga baga. Kung hindi sapat ang dami ng dugo na natatanggap nito, ang pasyente ay makararanas ng hirap sa paghinga, pananakit ng dibdib, matinding pagkapagod, pagkahilo o pagkahimatay, at tila umaagos na tunog habang tumitibok ang puso, na kilala din sa wikang Ingles bilang heart murmur.

Kadalasan, ang pulmonary stenosis ay dulot ng isang congenital heart defect. Ibig sabihin, isinilang nang may problema sa pulmonary valve ang pasyente. Maaari rin itong makuha dulot ng komplikasyon sa iba’t ibang sakit gaya ng carcinoid syndrome at rheumatic fever, ngunit ito ay napakadalang.

Upang maibsan ang mga sintomas ng sakit na ito, ang mga doktor ay maaaring magbigay ng gamot. Maaari ring sumailalim ang pasyente sa isang operasyon kung ang pulmonary stenosis nito ay malala na.

Kasaysayan

Sa pangkalahatan, ang ibig sabihin ng “stenosis” ay hindi normal na paninikip sa anumang daluyan ng dugo ng katawan. Kaya naman sa kondisyon na pulmonary stenosis, nagkakaroon ng abnormal na paninikip ang pulmonary valve dulot ng pangangapal at paninigas nito.

Kakaunti lamang ang impormasyon tungkol sa sakit na ito sapagkat ito ay kadalasang sanhi ng isang congenital heart defect. Ngunit noon pa man, laganap na ang pag-aaral tungkol sa puso at pagdaloy ng dugo kaya naman maraming matagumpay na operasyon na rin ang naisasagawa upang malunasan ang pulmonary stenosis.

Kinikilala si William Harvey (1578-1657), isang Ingles na doktor, bilang siyang pinaka-unang nakapaglalahad ng gawain ng puso at sirkulasyon ng dugo. Subalit, noon pa mang 157 AD, natuklasan na ni Galen, isang Griyegong doktor, ang pulmonary circulation. Ayon kay Galen, sa pulmonary circulation, ang artery ang nagdadala ng dugo sa mga baga. Bagama’t ito ay tumpak, hindi pa niya noon natuklasan ang buong sirkulasyon ng dugo sa katawan.

Bukod kay Galen, pinag-aralan din nila Michael Servitus (1511), isang Espanyol na doktor, at Realdo Columbo (1515-1559), isang Italyanong propesor, ang pulmonary circulation. Dahil sa mga pag-aaral na ito, mas lalong naiintindihan ngayon kung paano ang gagawing lunas sa mga pasyenteng may problema sa pulmonary circulation, gaya ng pulmonary stenosis.

Mga Uri

Upang lubusang maintindihan ang mga uri ng pulmonary stenosis, kailangan munang alamin kung ano ang pulmonary valve. Gaya ng nabanggit noong una, ang pulmonary valve ay matatagpuan sa pagitan ng right ventricle at pulmonary artery.

Ang pulmonary valve ay may dalawang mga leaflet. Kaya, para itong swing-type na pinto na ang bukasan ay nasa gitna. Kapag ang mga leaflet o ang mga kalamnan na nakapalibot sa pulmonary valve ay nagkaroon ng problema, maaaring magdulot ito ng alinmang sumusunod na mga uri ng pulmonary stenosis:

  • Valvar pulmonary stenosis. Ang valvar pulmonary stenosis ay ang pinakalaganap na uri ng sakit na ito. Dito, sa halip na isang tuwid o pantay ang istruktura ng pulmonary valve, ito ay nagiging hugis dome at halos magdidikit na ang dalawang leaflets
  • Subvalvular pulmonary stenosis. Sa subvalvular pulmonary stenosis naman, ang kalamnan na nasa ilalim ng pulmonary valve ay kumakapal, partikular na ang kalamnan na malapit sa right ventricle.
  • Supravalvular pulmonary stenosis. Sa kondisyong ito, ang bahaging kumakapal ay ang kalamnan sa itaas ng pulmonary valve o ang kalamnan na malapit sa pulmonary artery.

Bagama’t iba’t ibang bahagi ng pulmonary valve ang kumakapal, magkakatulad lamang ang nagiging resulta nitong mga sintomas sa pasyente. Subalit, ang kalubhaan ng kondisyon ay maibabatay sa nagbubungang pagkakipot ng daluyan ng dugo.

Mga Sanhi

Nagkakaroon ng pulmonary stenosis sapagkat ang pulmonary valve ay kumakapal at naninigas. Dahil dito, kakaunti lamang ang dugong dumadaloy mula sa right ventricle papuntang pulmonary artery. Ilan lamang sa mga pinaniniwalaang sanhi ng pulmonary stenosis ay ang mga sumusunod:

  • Congenital heart defect. Ang kadalasang sanhi ng pulmonary stenosis ay isang congenital heart defect. Kapag ang sanggol na nasa sinapupunan ay hindi nakatatanggap ng sapat na nutrisyon sa mga unang buwan, ang puso niya ay maaaring hindi mabuo nang maayos at maapektuhan ang pulmonary valve.
  • Komplikasyon dulot ng ibang karamdaman. Bukod sa congenital heart defect, maaari ring magkaroon ng pulmonary stenosis kung ang pasyente ay may karamdamang gaya ng mga sumusunod:
  1. Carcinoid syndrome. Ang carcinoid syndrome ay isang grupo ng mga sintomas na dulot ng carcinoid tumor, na isang uri ng kanser. Sa karamdamang ito, ang mga tumor o bukol ay naglalabas ng mga sangkap sa daluyan ng dugo na nagdudulot ng pamumula at pag-init ng balat, hirap sa paghinga, at mabilis na pagtibok ng puso. Dahil may kakaibang sangkap sa daluyan ng dugo at napapabilis ang pagtibok ng puso, ang pulmonary valve ay maaaring mangapal at manigas at magresulta sa pulmonary stenosis.
  2. Rheumatic fever. Ang rheumatic fever ay ang pagkakaroon ng lagnat na dulot ng streptococcus bacteria, isang uri ng bacteria na matatagpuan din sa lalamunan. Sa sakit na ito, ang kadalasang naaapektuhan ay ang mga kasu-kasuan, balat, utak, pati na rin ang puso. Dahil sa patuloy na pagtaas ng init ng katawan, ang puso ay bumibilis ang pagtibok na maaaring magdulot ng pinsala sa pulmonary valve.

Sintomas

Image Source: vitamins.lovetoknow.com

Maaaring may pulmonary stenosis ang isang pasyente kung siya ay nakikitaan ng mga sumusunod na sintomas:

  • Hirap sa paghinga. Sa pulmonary stenosis, kakaunting dugo na lamang ang nadadala ng pulmonary artery. Gaya ng nabanggit noong una, ang pulmonary artery ay isa sa mga ugat na nagdadala ng dugo papunta sa mga baga. Kaya, naaapektuhan ang paghinga ng pasyente.
  • Pananakit ng dibdib. Nagkakaroon din ng pananakit ng dibdib ang pasyenteng may pulmonary stenosis. Maaaring ito ay dulot ng matinding pagtibok ng puso o kaya naman ay dahil sa kakulangan ng oxygen sa pulmonary artery.
  • Matinding pagkapagod. Bagama’t ang pagtibok ng puso ay bumibilis sa pulmonary stenosis, hindi naman sapat ang dinadala nitong dugo sa katawan. Dahil dito, ang mga selula ng katawan ay nakukulangan ng nutrisyon na nagiging sanhi naman ng matinding pagkapagod.
  • Pagkahilo o pagkahimatay. Bukod sa puso at mga baga, maaari ring maapektuhan ang utak kapag may pulmonary stenosis. Dahil hindi nakatatanggap ng sapat na oxygen ang utak, ang pasyente ay nakararanas ng pagkahilo na maaaring magresulta sa pagkahimatay.
  • Heart murmur. Ang pasyenteng may pulmonary stenosis ay maaari ring magkaroon ng heart murmur. Naririnig ito kapag pinakinggan ang dibdib ng pasyente gamit ang stethoscope, at inilalarawan ito bilang tila umaagos na tunog habang tumitibok ang puso.

Mga Salik sa Panganib

Ang mga sumusunod na salik ay nakapagpapataas ng posibilidad na magkaroon ng pulmonary stenosis ang isang tao:

  • Kasaysayan ng congenital heart defect sa pamilya. Kung may kasaysayan ng congenital heart defect sa pamilya o angkan, ang sanggol sa sinapupunan ay maaaring magkaroon ng pulmonary stenosis, lalo na kung ang ina ay nagkulang sa nutrisyon sa mga unang buwan ng kanyang pagbubuntis.
  • Pagkakaroon ng carcinoid syndrome. Sa carcinoid syndrome, ang mga tumor o bukol ay naglalabas ng sangkap sa daluyan ng dugo kaya naman nahihirapan ang puso. Kalaunan, maaari itong magdulot ng komplikasyon at magdulot ng pulmonary stenosis.
  • Pagkakaroon ng rheumatic fever. Ang rheumatic fever ay lagnat na dulot ng streptococcus bacteria. Bukod sa lagnat, ang pasyente ay nakararanas din ng pananakit ng mga kasu-kasuan. Kung hindi magagamot ang sakit na ito, ang lagnat ay maaaring umabot sa puso at magdulot ng mabilis na pagtibok nito. Kapag labis ang pagtibok, maaaring mapinsala ang iba’t ibang bahagi ng puso, kasama na ang pulmonary valve.
  • Pagkasilang na mayroong Noonan syndrome. Ang Noonan syndrome ay isang genetic disorder. Sa kondisyong ito, ang isang tao ay ipinanganak na may kakaibang itsura. Ang kanyang mga mata ay malaki ang pagitan, mababa ang kanyang mga tenga, maikli ang kanyang leeg, at masyadong maliit ang kanyang panga. Bukod dito, ang mga taong may Noonan syndrome ay ipinanganak ding may pulmonary stenosis.
  • Nakaraang pagsailalim sa operasyon sa puso. Bagama’t ang bawat operasyon sa puso ay naglalayon na pagalingin ang kondisyon ng pasyente, nagdudulot pa rin ito kadalasan ng sugat sa puso. Kung ang sugat sa puso ay hindi mapangangasiwaan nang maayos, maaari itong magdulot ng komplikasyon at kalaunang pagkapinsala sa pulmonary valve.

Pag-Iwas

Image Source: unsplash.com

Kung ipinanganak ang pasyente na mayroon nang problema sa pulmonary valve, ang pulmonary stenosis ay hindi na maiiwasan. Upang hindi naman makuha ang sakit na ito dulot ng komplikasyon ng iba’t ibang karamdaman, mainam gawin ang mga sumusunod nang sa gayon ay mapanatiling malusog ang puso:

  • Kumain ng mga pagkaing mayaman sa omega-3, phytonutrients, at Ang mga ito ay nakatutulong upang hindi madaling magkaroon ng iba’t ibang mga sakit sa puso. Ang omega-3 ay kadalasang matatagpuan sa mga isdang gaya ng salmon, tuna, sardinas, at mackerel. Samantalang ang phytonutrients at fiber naman ay matatagpuan sa halos lahat ng prutas at gulay.
  • Iwasan ang mga maaalat at matatabang pagkain. Ang maaalat at matatabang pagkain ay maaaring magdulot ng mataas na presyon ng dugo. Sa pagtaas ng presyon, ang puso ay magtratrabaho nang higit sa kakayahan nito, maangkupan lamang ang nagbagong kondisyon. Sa labis na pagtratrabaho nito, maaaring magkaroon ng pinsala ang iba’t ibang bahagi ng puso, gaya ng pulmonary valve.
  • Uminom ng sapat na tubig araw-araw. Ang pag-inom ng tubig ay nakatutulong upang mailabas ang sobrang asin sa katawan. Iminumungkahi na mainam ang pag-inom ng walong baso ng tubig o higit pa dito, araw-araw.
  • Mag-ehersisyo araw-araw. Maglaan ng kahit 30 minuto lamang sa pag-eehersisyo bawat araw. Nakatutulong ito upang mapanatili ang tamang timbang at maiwasan ang altapresyon.
  • Itigil ang mga bisyo. Ang mga bisyo gaya ng pag-inom ng alak at paninigarilyo ay nakapipinsala sa puso. Ito ay bunga ng mga nakalalasong sangkap na nakikita sa mga sigarilyo at mga nakalalasing na inumin na nakapagpapataas ng presyon ng dugo maaaring magdulot ng pagkapinsala sa ilang bahagi ng puso.
  • Ugaliin ang wastong pagpapahinga. Matulog nang sapat araw-araw upang hindi mapagod nang wasto ang puso at katawan. Ang labis na pagpapagod ay nakapagpapataas din ng presyon ng dugo at maaaring magbunga ng iba’t ibang mga sakit sa puso.

Batay sa kalubhaan ng kondisyon, ang pulmonary stenosis ay maaaring magdulot ng panganib sa buhay ng pasyente. Subalit, maaari rin itong maiwasan kapag ang pasyente ay regular na nagpapakonsulta sa doktor.

Sanggunian